Dyskusja dnia

Prognoza zapowiadała mróz i słońce. Beskidy miały jednak własne plany.

Tomek i Bartek znają się od lat. Razem zdobyli każdy znaczący szczyt Beskidu Śląskiego, Żywieckiego i Małego. Razem przemierzyli setki kilometrów szlaków i przeczekali więcej burz, niż są w stanie policzyć. Ale w jednej kwestii nigdy nie potrafili się dogadać. Tomek nie wyobraża sobie gór bez wełny merino. Bartek nie rusza się z domu bez syntetyku.

Przez lata traktowali to jako niewinny rytuał, stały żart, który wracał przy każdym pakowaniu plecaka. Aż do pewnego grudniowego weekendu na Pilsku, kiedy pogoda postanowiła rozstrzygnąć ten spór za nich.

6:40, Korbielów. Minus osiem stopni.

Obaj wyruszyli w ciemnościach. Śnieg skrzypiał pod butami, oddech zamieniał się w kłęby pary, a las wokół szlaku stał nieruchomo, jakby ktoś zatrzymał czas. Warunki idealne. Tak przynajmniej wyglądało to na starcie.

Gdzieś powyżej schroniska na Hali Miziowej pogoda zmieniła zasady gry. Temperatura skoczyła w górę o kilkanaście stopni w ciągu niespełna godziny. Znikąd nadciągnęła gęsta, lepka mgła, a zaraz za nią mżawka, która w kilkanaście minut przemoczyła wszystko, co nie było schowane pod kurtką.

I właśnie wtedy zaczął się prawdziwy test materiałów.

Tomek: mokry, ale ciepły

Tomek miał na sobie cienką koszulkę z wełny merino 200 g/m² jako pierwszą warstwę. Kiedy mżawka przeniknęła przez jego kurtkę softshell, poczuł wilgoć na skórze. Nie poczuł jednak zimna.

I to jest dokładnie ta właściwość, która od lat przyciąga do merino turystów górskich na całym świecie. Wełna merino potrafi pochłonąć nawet 30% swojej wagi w wilgoci, zanim zacznie sprawiać wrażenie mokrej. Co ważniejsze, nawet wtedy nadal izoluje termicznie. Włókna wełny wytwarzają ciepło w kontakcie z wodą w procesie zwanym ciepłem sorpcji. To nie marketing. To fizyka.

Tomek szedł więc dalej. Mokry, ale ogrzany. Po dotarciu do schroniska zauważył jeszcze jedną rzecz, która po całym dniu intensywnego marszu pod plecakiem wydaje się niemal niemożliwa: jego koszulka praktycznie nie pachniała. Wełna merino ma naturalną strukturę włókien, która utrudnia namnażanie się bakterii odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach. Na wielodniowych trasach ta cecha pozwala zabrać mniej ubrań i realnie odciążyć plecak.

Jest jednak druga strona medalu. Wieczorem Tomek powiesił koszulkę do wyschnięcia nad kaloryferem. Rano nadal była lekko wilgotna. Merino schnie wolno. Na jednodniowej wycieczce to szczegół bez znaczenia, ale na kilkudniowym trekkingu z ograniczonym dostępem do ciepłego schronienia wolne schnięcie potrafi urosnąć do rangi poważnego problemu.

Bartek: suchy przez pięć minut, potem lodowaty

Bartek postawił na sprawdzoną koszulkę z poliestru: lekką, dopasowaną, z płaskimi szwami. Kiedy zaczęła się mżawka, materiał robił dokładnie to, do czego został zaprojektowany. Transportował wilgoć na zewnątrz z chirurgiczną precyzją. Przez pierwszych kilkanaście minut system działał bez zarzutu. Pot odprowadzany, ciało suche, temperatura pod kontrolą.

Problem pojawił się, gdy intensywność opadów przekroczyła wydajność materiału. Syntetyk nasiąknął i Bartek poczuł to natychmiast. Mokry poliester przylegający do skóry w temperaturze bliskiej zeru to doświadczenie, które zapada w pamięć na długo. W przeciwieństwie do wełny materiał syntetyczny nie generuje ciepła w kontakcie z wodą. Kiedy jest mokry, jest po prostu mokry i zimny. Bez kompromisów.

Na szczęście Bartek to nie pierwszyzna. Miał zapasową warstwę w plecaku. Po krótkiej przerwie pod osłoną świerków przebrał się i ruszył dalej. I tu ujawniła się wielka zaleta syntetyku: mokra koszulka wepchnięta na dno plecaka wyschła niemal całkowicie w niecałe dwie godziny, wyłącznie od ciepła wydzielanego przez plecy.

Jest jeszcze kwestia, o której Bartek wolałby nie mówić. Po dwóch dniach noszenia tej samej syntetycznej koszulki w schronisku ludzie zaczęli dyskretnie przesiadać się na drugi koniec ławki. Poliester łapie zapachy z bezlitosną skutecznością i nie oddaje ich bez porządnego prania.

Więc kto wygrał?

Obaj dotarli na Pilsko. Obaj wrócili cali i zdrowi. I obaj nadal twierdzą, że ich wybór był lepszy. Bo prawda jest taka, że nie ma jednej poprawnej odpowiedzi. Są warunki, okoliczności i styl chodzenia.

Merino sprawdza się najlepiej tam, gdzie stawka jest najwyższa. W niskiej temperaturze, przy ryzyku przemoczenia, kiedy zdolność utrzymania ciepła mimo wilgoci może zadecydować o zdrowiu. Sprawdza się na wielodniówkach, gdy nie ma możliwości prania, bo jedna koszulka merino spokojnie wytrzymuje trzy, cztery dni intensywnego użytkowania bez utraty świeżości. Sprawdza się u osób o wrażliwej skórze, bo współczesne merino o grubości włókna poniżej 18,5 mikrona jest miękkie jak kaszmir i nie gryzie. Trzeba jednak pamiętać o wymagającej pielęgnacji: delikatny program prania, odpowiedni detergent i zawsze ryzyko skurczenia przy najmniejszym błędzie.

Syntetyk wygrywa wszędzie tam, gdzie liczy się tempo. Przy intensywnym wysiłku w zmiennych warunkach, gdy szybkie odprowadzanie potu jest kluczowe. W sytuacjach wymagających błyskawicznego suszenia. I w codziennej eksploatacji, bo jest tańszy, wytrzymalszy mechanicznie i można go wrzucić do pralki bez zastanowienia. Wadą, poza zapachami, jest mniejszy komfort cieplny w mokrym stanie i uczucie chłodu, które pojawia się niemal natychmiast po nasiąknięciu.

Trzecia droga

Coraz więcej producentów oferuje mieszanki merino z syntetykiem, najczęściej w proporcji 60/40 lub 70/30. Takie tkaniny łączą termoregulację i właściwości antybakteryjne wełny z wytrzymałością oraz szybkością schnięcia włókien syntetycznych. To kompromis, ale w górach umiejętność kompromisu bywa ważniejsza niż upór.

Kwestia, która wykracza poza szlak

Jest jeszcze jeden aspekt, o którym rzadko mówi się przy przymierzaniu koszulek w sklepie. Syntetyczne tkaniny przy każdym praniu uwalniają do wody mikroplastik: drobne włókna poliestru, które trafiają do potoków, rzek i ostatecznie do organizmów żywych. Wełna merino jest w pełni biodegradowalna.

Jeśli Beskidy są dla Ciebie czymś więcej niż szlakiem do zdobycia, jeśli zależy Ci na tych potokach, halach i lasach jako żywym ekosystemie, warto mieć tę różnicę na uwadze przy kolejnym wyborze w sklepie.

A Tomek z Bartkiem?

Planują już kolejną wyprawę. Zimowa wielodniówka przez główny grzbiet Beskidu Żywieckiego: Romanka, Rysianka, Lipowska, Pilsko. Tomek pakuje merino. Bartek pakuje syntetyk. I zapasową koszulkę. I dezodorant.

Niektóre spory nie mają rozwiązania. Mają za to świetne historie na szlaku.

---

A Ty? Merino czy syntetyk? Napisz w komentarzu, bo ta debata najwyraźniej nigdy się nie skończy.