Dyskusja dnia

O jaskiniowych "mapach" słów kilka.

"A czy Ty nie zgubisz się w tej jaskini?" "Masz mapę tej jaskini?" - to jedne z najczęściej zadawanych pytań na temat jaskiń jakie otrzymuję.

A więc po krótce - tak mamy "mapy". A właściwie to nie, nie mamy. Mamy za to dokumentację jaskini. W skład tej dokumentacji wchodzą:

1. Opis jaskini
2. Plan jaskini
3. Przekrój jaskini
4. Szkic techniczny

Opis jaskini

To najważniejszy dokument i najbardziej przydatny. Znajdziemy w nim przede wszystkim lokalizację otworu (otworów). Dostępność jaskini (czy i dla kogo oraz w jakim okresie jaskinia jest dostępna). Położenie geograficzne np na przykładzie jaskini Czarnej:

"Główny i drugi otwór jaskini znajdują się w Dolinie Kościeliskiej, w masywie Organów, wśród skałek u podnóża Czarnej Turni; trzeci otwór znajduje się w lewym orograficznie zboczu Żlebu pod Wysranki, nad Halą pod Upłazem. Czwarty otwór położony jest w Czarnej Turniczce, na N i kilka metrów powyżej głównego otworu."

Opis dojścia do jaskini np (na przykładzie jaskini Czarnej):

"Jaskinia znajduje się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – dojście i zwiedzanie jest możliwe tylko po uzyskaniu zezwolenia Dyrekcji Parku. Do głównego otworu jaskini podchodzimy z Hali Pisanej, początkowo żółtym szlakiem sprowadzającym z Jaskini Smocza Jama T.E-08.07. Po kilkudziesięciu metrach skręcamy w lewo, w górę stoku wyraźną, wydeptaną ścieżką. Ścieżka ta prowadzi stromo w górę, początkowo przez las, następnie żlebem. W górnej części żlebu skręcamy na lewo przez wiatrołom do otworu jaskini. Idąc do otworu północnego, podchodzimy z Zahradzisk w Dolinie Miętusiej czerwonym szlakiem na Halę Upłaz. Na Hali, w miejscu, gdzie szlak skręca w lewo w górę w kierunku lasu, od szlaku odgałęzia się wyraźna ścieżka wiodąca obok starego szałasu ku południowi (aktualnie –2009 r. – szałas nie istnieje, a ścieżka nie jest wyraźna, częściej schodzi się ze szlaku już na początku hali). Idąc ścieżką przekraczamy koryto Żlebu pod Wysranki obok źródełka w tym żlebie i wspinamy się na zbocze na prawo do góry. Podchodzimy około 100 m, mijając po lewej skałki, w których znajduje się otwór Jaskini Zakopiańskiej T.D-09.01, za którym idziemy stromo do góry skalno-trawiastym progiem, następnie nieco wstecz dochodzimy do północnego otworu Jaskini Czarnej. Dojście do dolnego otworu bez trudności, do północnego – nieco trudne, zwiedzanie jaskini trudne, wymaga sprzętu wspinaczkowego."

No i w końcu opis samej jaskini. Krótki fragment opisu na przykładzie jaskini Czarnej:

"Jaskinia Czarna ma cztery otwory. Najwcześniej poznanym otworem jest otwór główny, położony w południowo-zachodnich zboczach Organów, pod Czarną Turnią. Jego kształt jest zbliżony do trapezu o wymiarach 2,5x3 m. W otworze znajduje się metalowa krata. Około 2 m nad nim w lewo skos znajduje się soczewkowaty w kształcie otwór wysokości ok. 1,5 m. Za nim biegnie kilkumetrowy korytarz, uchodzący w stropie studni wstępnej. Za kratą w otworze głównym opada na wschód szeroka na 2–3 m pochylnia, przechodząca po kilkunastu metrach w studnię. Pochylnię i studnię pokonujemy zjazdem, w trakcie którego mijamy dwie ślepe studzienki. Dno studni przechodzi w 3-metrowej szerokości i 5-m wysokości korytarz, rozwijający się na wschód. Opada on łagodną pochylnią, początkowo pokrytą rumoszem skalnym. Tu po lewej stronie rozpoczynają się partie w rejonie III Komina.

Partie rejonu III Komina (odkryte w czasie pierwszych eksploracji, od ponad 20 lat bardzo rzadko odwiedzane), długości około 450 m, rozpoczynają się kilkunastometrowej wysokości progiem (III+), doprowadzającym do obszernego korytarza, prowadzącego do rozwidlenia. Prawe odgałęzienie początkowo biegnie ku NNW, po około 10 m skręca w lewo, a następnie w prawo, lekko wznosząc się. Po następnym skręcie na prawo prowadzi ono ku W przez prawie 20 m. Dalej skręca lekko w prawo i w lewo, doprowadzając do II otworu jaskini.

Lewe, początkowo obszerniejsze odgałęzienie, prowadzi ku SWW. Po kilku metrach obniżamy się przez prożek, za którym korytarz skręca w prawo i poprzez następny prożek doprowadza do rozwidlenia.

Na wprost biegnie ciasny, szczelinowy korytarzyk, wiodący do ciasnej szczeliny, kontynuującej się ku N i ku S, ślepo zakończonej.

W prawo w dół, poprzez prożek, biegnie ku N korytarzyk, który po kilkunastu metrach skręca ku zachodowi i rozszerza się. Tuż za rozszerzeniem na prawo wstecz odchodzi ciasna odnoga, uchodząca w III Kominie. Korytarzyk biegnie dalej ku zachodowi, wznosząc się i tworząc po kilkunastu metrach charakterystyczny ślimak. Za nim na lewo wstecz można przejść do Sali z Niedźwiedziem – tu został odnaleziony kompletny szkielet niedźwiedzia. Na wprost korytarzyk po kilkunastu metrach jest całkowicie zablokowany namuliskiem. W okolicy znajduje się czwarty otwór jaskini, odkryty 6.01 2001 r.

Wracamy do rozwidlenia. W lewo w dół, poprzez mały prożek, schodzimy do obszerniejszego korytarza prowadzącego generalnie ku N. Po około 10 m w lewo odchodzi boczny korytarzyk, ślepo zakończony. Rozszerzającym się korytarzem idziemy lekko w dół, do ostrego zakrętu w prawo. Za nim wchodzimy do rozległej Sali Węgierskiej, na wprost wejścia rozdzielonej trzema skalnymi filarami. Sala łagodnie opada ku NW, w jej bocznym, końcowym odgałęzieniu znaleziono unikatowe gleby poligonalne, opisane przez M. Pulinę (1968a). Z górnego końca Sali odchodzą dwa korytarzyki, łączące ją z III Kominem, mającym formę kilkudziesięciometrowej, stosunkowo wąskiej szczeliny, o deniwelacji około 70 m.

Wracamy do głównego ciągu. Po kilkunastu metrach spąg pochylni staje się skalisty i urywa się 5-metrowym, pochyłym progiem, który możemy obejść eksponowaną niewielką półką, znajdującą się na ścianie po lewej stronie. Przy końcu wspomnianej półki korytarz rozdzielony jest na dwie części wąskim, około 5-metrowej długości filarem skalnym. Za filarem schodzimy po głazach do obszernej Sali Ewy i Hanki o wymiarach 10x7 m. Tu po lewej stronie w kierunku zachodnim znajduje się wejście do partii Tehuby. (...)"

Poza tymi informacjami znajdziemy takie dane jak historię eksploracji, historię dokumentacji, literaturę i kilka innych mniej istotnych. Znajdziemy w niej również plan oraz przekrój jaskini. Czasem również zdjęcie otworu.

Plan jaskini

Plan jaskini - to pomniejszony, dwuwymiarowy rysunek przedstawiający trójwymiarową strukturę jaskini, obejmujący rzut poziomy, będący kluczowym elementem dokumentacji speleologicznej, pozwalającym na orientację i zrozumienie jej układu.

Przekrój poprzeczny

Przekrój poprzeczny - umożliwia zorientowanie się w głębokościach - bardzo przydatny przy dobieraniu lin do odcinków pionowych. Na przekrojach w dokumentacjach (zwłaszcza zagranicznych) zamieszcza się również szkic techniczny (czyli rozrysowane odcinki linowe).

Wszystkie powyższe dokumenty dla polskich jaskiń, są dostępne na stronie: jaskiniepolski.pgi.gov.pl

Szkic techniczny

Ostatnim elementem jest szkic techniczny. Nie jest to dokument wymagany, ale znacznie ułatwia poruszanie się po jaskiniach. Przede wszystkim właściwy dobór odcinków linowych oraz sprzętu niezbędnego do zaporęczenia owych odcinków.

Szkice techniczne dla większości polskich jaskiń znajdziecie na kktj.pl/Szkice-techniczne - Krakowskiego Klubu Taternictwa Jaskiniowego.

---

Pamiętajcie, że posiadanie tych dokumentów nie zapewnia wam jeszcze bezpiecznego poruszania się po jaskiniach. Ważne jest umiejętne czytanie tych dokumentów.

Aby bezpiecznie poruszać się po jaskiniach skontaktuj się z lokalnym klubem speleologicznym, zdobądź niezbędną wiedzę i uprawnienia, a podziemny świat stanie przed Tobą otworem.