Dyskusja dnia
Dyskusja dnia · dołącz do rozmowy
Najniższe temperatury w polskich górach
Poza Szlakiem
Beskidomaniak
Tatry, Sudety, Beskidy, Bieszczady. Każde pasmo ma swoje miejsce, gdzie termometry pokazują rzeczy, w które trudno uwierzyć. I żadne z nich nie leży na szczycie...
Rekord
17 lutego 2025 roku. Gdzieś w Tatrach Zachodnich, w miejscu, do którego nie prowadzi żaden szlak, stoi samotna stacja meteorologiczna.
Rano naukowcy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza sprawdzają odczyt.
-41,1°C.
Najniższa zmierzona temperatura w historii Polski.
Litworowy Kocioł
To nazwa, którą za chwilę zapamiętasz.
Cyrk lodowcowy ukryty w masywie Czerwonych Wierchów. Gigantyczny kamienny lej o głębokości 70 metrów, otoczony z trzech stron stromymi ścianami, a z czwartej zamknięty wałem skalnym.
Zimne powietrze spływa tu nocą ze zboczy i nie ma jak się wydostać. Warstwa za warstwą tworzy się coś, co naukowcy nazywają "basenem chłodu". Przy bezchmurnym niebie i bezwietrznej pogodzie ciepło ucieka w kosmos, a temperatura nurkuje w dół.
Tej samej nocy, pięć kilometrów dalej na Kasprowym Wierchu, termometr pokazał -19°C.
Różnica? Ponad dwadzieścia stopni.
Mróz w lipcu
W lipcu 2022 roku, gdy Polska topiła się w upałach, w Litworowym Kotle zanotowano -5,7°C.
W środku lata.
To miejsce żyje własnymi prawami.
Reszta polskich gór
Hala Izerska w Sudetach nosi przydomek "Małej Syberii" i słusznie. Rozległa polana w dolinie rzeki Izery, otoczona ze wszystkich stron górami. Słońce z trudem się tu przebija, a zimne powietrze atlantyckie spływa ze stoków i zostaje na dole.
Naukowcy z Wrocławia szacują, że podczas legendarnych zim 1929 i 1940 roku temperatura mogła tu spaść nawet do -45°C. Nie mieli wtedy jak tego zmierzyć.
Stuposiany w Bieszczadach to wieś, gdzie sołtys codziennie o świcie przechodzi przez szosę do białej budki meteorologicznej, spisuje temperaturę i wysyła dane do stacji w Lesku.
Kiedy w 1996 roku odczytała -37°C, zadzwoniły wszystkie telewizje. Przyjechały ekipy spodziewając się dramatu i sparaliżowanej wioski. Zastały normalnie funkcjonującą społeczność, która wzruszyła ramionami. Dla nich to była po prostu zima.
Łopuszna w Beskidach zaskoczyła wszystkich w lutym 2012 roku. -35°C w paśmie, które większość uważa za "łagodne góry na weekendowy wypad".
Schemat
Widzisz go?
Najzimniej w Polsce nie jest na szczytach. Jest w kotlinach, dolinach i zagłębieniach, gdzie zimne powietrze gromadzi się jak woda w basenie.
Na Babiej Górze może być -15°C, a tysiąc metrów niżej, w jakiejś niepozornej dolince, grubo poniżej -30°C.
Górale znają to zjawisko od pokoleń. Nazywają takie miejsca "mroźnicami" i omijają je zimową nocą szerokim łukiem.
Co to znaczy w praktyce
Przy -40°C twarz bez osłony odmraża się w kilka minut. Telefon wyłącza się sam. Każdy oddech natychmiast osadza się na twarzy jako warstwa szronu.
To nie są warunki dla przypadkowych spacerowiczów.
Ale dla tych, którzy rozumieją góry zimą, te liczby to nie straszak. To przypomnienie, że polskie góry potrafią zaskoczyć. Że pogoda w dolinie nie mówi nic o tym, co czeka wyżej. I że sprawdzenie prognozy przed wyjściem to nie pedanteria, tylko zdrowy rozsądek.
Jaki jest Twój osobisty rekord mrozu złapanego na szlaku?